W niedzielę 26 października 2025r., Prezes Światowego Związek Żołnierzy Armii Krajowej w Olesznie, p. Anna Resiak, Starosta Włoszczowski, p. Dariusz Czechowski, Wójt Gminy Krasocin, p. Ireneusz Gliściński, Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Olesznie, p. Justyna Michałek zaprosili wszystkich miłujących Ojczyznę, aby świętować 81. rocznicę zwycięskiej bitwy pod Chotowem, którą z Niemcami stoczyli żołnierze 1 Batalionu 2 Pułku Piechoty Legionów Armii Krajowej mjr Eugeniusza Gedymina Kaszyńskiego ps. ,,Nurt".
,,Kiedy przyjdą podpalić dom, ten, w którym mieszkasz – Polskę,
kiedy rzucą przed siebie grom, kiedy runą żelaznym wojskiem
i pod drzwiami staną, i nocą kolbami w drzwi załomocą –
ty, ze snu podnosząc skroń, stań u drzwi.
Bagnet na broń! Trzeba krwi!”
Władysław Broniewski, Bagnet na broń,
Pośród mogił siedmiu spod Chotowa
Pośród mogił siedmiu bohaterów spod Chotowa, przed symbolicznym grobem mjr ,,Nurta" oraz pomnikiem ku czci żołnierzy Armii Krajowej poległych za Ojczyznę, hołd mężnym i odważnym partyzantom 1 Batalionu 2 Pułku Piechoty Legionów AK oddały poczty sztandarowe: Wojska Polskiego z Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych w Kielcach, Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK Ponury- Nurt, Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej- Sędziszowa, Włoszczowy, Łopuszna, Radoszyc, Oleszna, Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych im. Brygady Świętokrzyskiej w Olesznie, Samodzielnego Batalionu im. Mjr Henryka Dobrzańskiego ,,Hubala” w Końskich, Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Olesznie, Zespołu Szkół nr 2 im. Hetmana Stefana Czarnieckiego we Włoszczowie, Zespołu Szkół nr 3 im. Stanisława Staszica we Włoszczowie, I Liceum Ogólnokształcącego im. Gen. Władysława Sikorskiego we Włoszczowie, Ochotniczych Straży Pożarnych z Oleszna, Świdna, Chotowa. Obecni byli również przedstawiciele Sejmu RP, władz województwa świętokrzyskiego, powiatu włoszczowskiego, gminy Krasocin, Komendy Powiatowej Policji oraz Państwowej Straży Pożarnej we Włoszczowie.
Prowadzący uroczystość historyk miejscowej szkoły p. Ryszard Kowalczyk powiedział m.in.: ,,Jesteśmy tu dziś, na tym świętym miejscu, aby ocalić od zapomnienia historię mężnych, odważnych i walecznych żołnierzy. Dowodzeni przez legendarnego już mjr Eugeniusza Gedymina Kaszyńskiego ,,Nurta", w liczbie około 300, z powodzeniem odparli atak żołnierzy 603 dywizji niemieckiego Wehrmachtu, wchodzącej w skład 4 Armii Pancernej. Jest dla nas zaszczytem, że siedmiu spośród jedenastu, którzy zginęli w walce, spoczywa na partyzanckiej alei oleszyńskiego cmentarza. Patrząc na ich mogiły zwieńczone krzyżem, jesteśmy dumni, że zachowali się godnie, w tamtych przerażających czasach II wojny światowej”. Swoje wystąpienie zakończył fragmentem wiersza Władysława Broniewskiego pt.: ,,Bagnet na broń”. Następnie wikariusz parafii W.N.M.P. w Olesznie, ks. Mariusz Rozin poświęcił bohaterom spod Chotowa wiersz Iwony Krzeptowskiej - Bułat pt.: ,,Żołnierze Armii Krajowej”. Potem we wspólnej modlitwie polecił ich dusze Bogu Wszechmogącemu. Zwieńczeniem uroczystości na cmentarzu była ceremonia złożenia wiązanek kwiatów przy dźwiękach werbli i trąbki ,,Śpij kolego w ciemnym grobie, niech się Polska przyśni Tobie”, w wykonaniu Orkiestry Dętej OSP w Olesznie oraz przy honorowej asyście żołnierzy Wojska Polskiego z Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych w Kielcach.
Przed twe ołtarze zanosim błaganie….
W uroczystym pochodzie siedemnaście pocztów sztandarowych, pod wspólną komendą kpt. Łukasza Matynki, z Centrum Przygotowań do Misji zagranicznych w Kielcach, stawiło się w kościele parafialnym pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Olesznie. Tam przed ołtarzem łaskami słynącej Matki Bożej Oleszyńskiej, uroczystą mszę świętą w intencji poległych, zmarłych i żyjących żołnierzy Armii Krajowej sprawował ks. wikariusz Mariusz Rozin, który wygłosił również homilię poświęconą 81. rocznicy bitwy pod Chotowem. Oprawę muzyczną przygotowały Orkiestra Dęta OSP oraz Zespół ,,Melodia” z Oleszna.
,,Nie powiewały sztandary, nie grały surmy bojowe,
Gdy wyruszali do boju żołnierze Armii Krajowej.
Choć nie nosili mundurów, nie mieli czołgów, ni armat
Do walki nierównej stanęli, jako podziemna armia.”
Iwona Krzeptowska- Bułat, Żołnierze Armii Krajowej
Pomnik pod Chotowem: strażnik pamięci oddziału ,,Nurta” Wspólny śpiew ,,Mazurka Dąbrowskiego" rozpoczął uroczystość pod pomnikiem, w miejscu, gdzie zginął ogniomistrz Marian Łyżwa ps. ,,Żbik”. Prowadzący uroczystość p. Ryszard Kowalczyk przywołał postacie śp. porucznika Zdzisława Rachtana ,,Halnego”, śp. porucznika Bolesława Ciesielskiego ,,Farys II” oraz śp. porucznika Henryka Foltyna. Ich pamięć uczczono minutą ciszy. Następnie głos zabrała wiceprezes Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK ,,Ponury- Nurt”, p. Anna Skibińska, która powiedziała m.in.: ,,leśni żołnierze mjr ,,Nurta”, którzy przeżyli II wojnę światową, podczas swoich spotkań rzadko mówili o śmierci. Prawie zawsze wspominali natomiast trudy partyzanckiego życia. Nieodłączne wszy, pchły, które nie pozwalały nawet na chwilę zasnąć i odpocząć po trudach walki z Niemcami, gdzieś pod drzewem lub w prowizorycznej ziemiance.” W imieniu posła do Parlamentu Europejskiego, p. Arkadiusza Mularczyka głos zabrał Dyrektor Biura Poselskiego, p. Marek Mazur. Odczytał list z podziękowaniem dla organizatorów uroczystości oraz posła, p. Bartłomieja Dorywalskiego. Ostatnim mówcą był poseł na Sejm III RP, p. Bartłomiej Dorywalski. W swoim wystąpieniu przywołał słowa p. Ryszarda Kowalczyka, które słyszał od swojej babci śp. Marianny: ,,Idź na cmentarz to się opamiętasz”. Stwierdził dalej, że ,,każdy cmentarz, a dziś szczególnie ten w Olesznie, jest strażnikiem pamięci o tych, którzy przelewali krew za ojczyznę, moją i twoją.” Jak powiedział ojciec polskiej niepodległości Józef Piłsudski: ,,Naród, który nie pamięta o przeszłości, nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości.” Zakończył wystąpienie stwierdzeniem, iż: ,,przyszło nam żyć w trudnych i niebezpiecznych czasach, które wymagają od narodu mobilizacji na polu demografii i obrony ojczyzny, aby Polska była silna i bezpieczna dla obecnych i przyszłych pokoleń Polaków.”
Kolejnym punktem uroczystości była ceremonia wręczenia medali i podziękowań, podczas której Prezes Zarządu Okręgu ŚZŻAK w Kielcach, p. Leszek Steć wręczył pamiątkowe medale z okazji 35- lecia istnienia Światowego Związku Żołnierzy AK. Medale otrzymali:
1. Starosta Włoszczowski, p. Dariusz Czechowski,
2. Wójt Gminy Krasocin, p. Ireneusz Gliściński,
3. Emerytowany nauczyciel SP im. AK w Olesznie, p. Andrzej Kowalczyk,
4. Członek ŚZŻAK- koło w Olesznie, p. Czesław Kowalczyk,
5. Członek ŚZŻAK- koło w Olesznie, p. Jan Mazur,
6. Dyrektor ZPO w Olesznie, p. Justyna Michałek,
7. Prezes ŚZŻAK- koło w Olesznie, p. Anna Resiak,
8. OSP w Olesznie, Chotowie oraz Świdnie,
9. Kapelmistrz Orkiestry Dętej OSP w Olesznie, p.
10. Prezes ŚZŻAK- koło w Radoszycach, p. Jan Wiklak,
W dalszej części płk Janusz Stępień, dowódca Samodzielnego Batalionu im. Mjr Henryka Dobrzańskiego ,,Hubala” w Końskich wręczył pamiątkowe odznaki dla następujących osób:
1. Poseł na Sejm RP, p. Bartłomiej Dorywalski,
2. Starosta Włoszczowski, p. Dariusz Czechowski,
3. Wicestarosta Włoszczowski, p. Łukasz Karpiński,
4. Członek Zarządu Powiatu Włoszczowskiego, p. Rafał Pacanowski,
5. Członek ŚZŻAK- koło we Włoszczowie, p. Rafał Żelichowski,
6. Członek ŚZŻAK- koło we Włoszczowie, p. Stanisław Rybacki,
Następnie wicestarosta włoszczowski i sołtys wsi Chotów, p. Łukasz Karpiński wspominając ubiegłoroczną rocznicę bitwy pod Chotowem, wręczył podziękowania za odnowienie tablicy przy pomniku oraz w kościele parafialnym w Olesznie, jak również za zaangażowanie w przygotowanie 80. rocznicy bitwy pod Chotowem. Pamiątkowe podziękowania otrzymali:
1. Mąż córki ogniomistrza Mariana Łyżwy ,,Żbika”, p. Sławomir Jagoliński,
2. Pan Mariusz Mazur z Chotowa,
3. Koło Łowieckie ,,Belina”, p. Bartłomiej Michałek,
4. Tomasz Sitkowski,
5. Kamil Janiszewski,
6. Tomasz Stępień,
Wicestarosta włoszczowski, p. Łukasz Karpiński przekazał również na ręce Dyrektora Zespołu Placówek Oświatowych im. Rotmistrza Witolda Pileckiego w Krasocinie, p. Krzysztofa Jasiowskiego, Dyrektora ZPO im. Jana Pawła II w Czostkowie, p. Zdzisławy Mąkosa, Dyrektora SP im. Bł. Ks. Jerzego Popiełuszki w Cieślach, p. Anety Jończyk, Dyrektora SP im. Armii Krajowej w Olesznie, p. Justyny Michałek oraz Dyrektora ZSP nr 3 im. Stanisława Staszica we Włoszczowie, p. Marioli Koza, płyty z filmem poświęconym obchodom bitwy pod Chotowem, jako pomoc dydaktyczna do wykorzystania m.in. na zajęciach historii.
,,Walczyli podstępnie, z ukrycia, mszcząc się za krzywdy doznane
I nawet za cenę życia chcąc zerwać niewoli kajdany.
A krwi nie żałowali i śmierć też mieli za nic
Rzucali na stos swe życie, niby kamienie na szaniec.”
Iwona Krzeptowska- Bułat, Żołnierze Armii Krajowej
Uroczysty apel poległych: wezwać tych co odeszli na wieczną wartę
Następnie, aby uczcić pamięć bohaterów oddziału ,,Nurta” oraz wszystkich żołnierzy okresu II wojny, porucznik Barbara Leszczyńska poprowadziła uroczysty apel poległych. Przywołała w nim z imienia, siedmiu poległych partyzantów mjr ,,Nurta”, ponadto dowódców Armii Krajowej, funkcjonariuszy policji, nauczycieli, leśników, którzy w okresie II wojny światowej stawili czoła niemieckiej i radzieckiej okupacji, a po wojnie cierpieli pod jarzmem komunistycznej władzy Polski Ludowej. Na wezwania pani porucznik, dumnie i godnie, odpowiadali żołnierze kompanii honorowej. Apel zakończyła trzykrotna salwa honorowa pododdziału z Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych w Kielcach pod komendą por. Łukasza Łyska.
,,Czy młode pokolenie doceni ich czyny chwalebne?
Nie jeden wszak dzisiaj pyta: „komu to było potrzebne?
Po co wciąż o tym wspominać?
Przecież to wszystko nas nudzi.
To temat dla historyków, nie dla zwyczajnych ludzi.”
Iwona Krzeptowska- Bułat, Żołnierze Armii Krajowej
Ceremonia składania wiązanek i zniczy: My chcemy pamiętać!
Wdzięczność i pamięć dla bohaterów spod Chotowa wyraziły wiązanki kwiatów oraz zapalone znicze, które pod pomnikiem złożyły delegacje: Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK ,,Ponury- Nurt”- p. Rafał Obarzanek i p. Anna Skibińska, Poseł na Sejm RP- p. Bartłomiej Dorywalski, w imieniu posła Parlamentu Europejskiego Arkadiusza Mularczyka, Dyrektor Biura, p. Marek Mazur, Radna Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego- p. Małgorzata Krzywda, Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych w Kielcach- mjr Radosław Domińczyk, 10 Świętokrzyska Brygada Obrony Terytorialnej- mjr Marcin Gębala, Powiat Włoszczowski- Starosta Dariusz Czechowski, Członkowie Zarządu Powiatu Włoszczowskiego: p. Rafał Pacanowski, p. Jarosław Krzyżanowski, Gmina Krasocin- Wójt Ireneusz Gliściński, Komenda Powiatowa Policji we Włoszczowie- nad. Marcin Pytel, Państwowa Straż Pożarna we Włoszczowie- mł. bryg. Andrzej Smal, Nadleśnictwo Włoszczowa, ŚZŻAK we Włoszczowie- p. Rafał Pacanowski, w Sędziszowie- p. Adam Bocheński, w Olesznie- p. Anna Resiak, ZŻNSZ im. Brygady Świętokrzyskiej w Olesznie- p. Sławomir Komisarczyk, ZŻNSZ- Koło Górnośląskie, SP im. Bł. Ks. Jerzego Popiełuszki w Cieślach, p. Aneta Jończyk, SP im. Jana Pawła II w Czostkowie, p. Zdzisława Mąkosa, ZPO im. Rotmistrza Witolda Pileckiego w Krasocinie, p. Krzysztof Jasiowski, SP im. AK w Olesznie, p. Justyna Michałek, włoszczowskich szkół ponadpodstawowych: I LO im. Gen. Władysława Sikorskiego, ZSP nr 3 im. Stanisława Staszica, Gminna Biblioteka Publiczna im. Feliksa Raka w Krasocinie- p. Magdalena Kowalczyk, KGW ,,Olesznianki”, Stowarzyszenie Koło Gospodyń Wiejskich w Olesznie, Stowarzyszenie ,,Narodowa Włoszczowa”.
Podniosłym akcentem ceremonii składania wiązanek kwiatów była pieśń ,,Modlitwa Armii Krajowej”, którą wykonała Patrycja Kowalczyk, uczennica kl. VI SP im. AK w Olesznie. Oficjalne obchody 81. rocznicy bitwy pod Chotowem zakończyła pieśń ,,My, pierwsza brygada”, która od 2007 roku stanowi Pieśń Reprezentacyjną Wojska Polskiego. Obchody zwycięskiej bitwy pod Chotowem, Roku Pańskiego 2025, dopełnił żołnierski obiad na polanie przy pomniku.
Autor: Ryszard Kowalczyk, historyk SP im. AK w Olesznie
